06/08/2026
  • Asante Twi
  • Fante
Twitter Facebook Linkedin
  • Krataafa Tsitsir
  • Adwenkyerɛkyerɛ
  • Agodzisɛm
  • Amambra
  • Amanyɛsɛm
  • Pii
    • Ebibirmu
    • Eguadzisɛm
    • Enyigyesɛm
    • Mpontusɛm
Menu
  • Krataafa Tsitsir
  • Adwenkyerɛkyerɛ
  • Agodzisɛm
  • Amambra
  • Amanyɛsɛm
  • Pii
    • Ebibirmu
    • Eguadzisɛm
    • Enyigyesɛm
    • Mpontusɛm
Kratafa Tsitsir Dza ɔforafora

Mfaso ahorow a bedwuruw dze ma nyimpadua no

Suzie Onomah Ɔkyerɛwfo Suzie Onomah
11/01/2023
wɔ Dza ɔforafora
0 0
0
Mfaso ahorow a bedwuruw dze ma nyimpadua no
0
SHARES
296
Ahwɛfo
Fa to FacebookFa to Twitter

Eduadzewa a Borɔfo kasa mu no, wɔfrɛ no “Turkey Berry” no yɛ eduadzewa a ɔboa nyimpadua no araa yie. Ibohu eduadzewa yi wɔ amanaman na mbeambea ahorow pii mu. Itum hu bi haban mu na nkorɔfo hɔn mfikyir. Eduadzewa yi ho nnyɛ na koraa. Indiafo frɛ no Sundakkai. Wotum san so frɛ no “Shoo Shoo bush” na binom so frɛ no “Devil’s figs”. Akanfo wɔ edzin ahorow pii a wɔdze ma no. Edzin no bi nye Bedwuruw, konsusua, Amadwiridi, saman ntrɔba na dza ɔkeka ho. Wotum dze yɛ edziban ahorow pii tse dɛ abɛnkwan, nkakra, frɔwee na pii a ɔkeka ho. Sɛ yɛhwɛ amanaman ahorow no a , edziban pii na wotum dze eduadzewa yi yɛ kyɛn dza yɛyɛ no wɔ Ghana ha mpo. Ɔyɛ Indiafo hɔn edziban mapa. Oye dɛ ibenya bi edzi osiandɛ okitsa mfasodze pii ma nyimpadua no. Mfasodze a ɔwɔ ma nyimpadua no no mu bi na odzidzi do no.

Odzi kan, ɔboa hɔn a hɔn mbɔgyaa do atsew. Sɛ eyɛ nhwehwɛmu na ihu dɛ wo bɔgyaa do atsew na sɛ epotɔw bi na esɔn do nom a, ɔboa wo ma bɔgya no san ba sor ntsɛntsɛm.

Ɔtɔ do bio, “Turkey berries” kitsa ahoɔdzendur bi tse dɛ rutin, kafeke asede, katekyinse na galeke asede a wɔboa ma esikyire dodow a ɔwɔ nyimpdua no mu no do tsew.

Gopalsamy Rajiv (2011) yɛɛ nhwehwɛmu dze too gua dɛ, edzibandur a ɔwɔ eduadzewa yi mu no mma kwan ma insulin a ɔwɔ nyimpadua no mu no dodow nnyɛ kɛse mmbor do. Afei, ɔsan boa bɔ nkomboa ho ban fi mbowa nketsenketse a wɔko tsia no ho.

Nyimpa pii na wɔreberɛ wɔ yarba a wɔfrɛ no mbɔgya mbordo nsamu. Mbɔgya mbordo yɛ yarba bi a ɔtaa twetwe nyarbanyarba bi tse dɛ ndwodwowee yarba na akoma ho yarba ba. Nhwehwɛmu ada no edzi dɛ, edzibandur a ɔwɔ dɛm eduadzewa yi mu no tum ko tsia anaa mpo ɔbɔ nyimpadua no ho ban fi mbɔgya mbordo ho. Ɔboa tsew mbɔgya pii a ɔwɔ nyimpadua no mu no do. Nhwehɛmu kyerɛ dɛ, fɛruleke asede
na galeke asede a ɔwɔ mu no kitsa ndzɛmba a ɔboa dzi dɛm dwuma no ma mbɔgya no dodow gyina mbrɛ ɔsɛ dɛ ogyina wɔ nyimpadua no mu.

“Turkey berries” kitsa edzibandur akodze a otum boa nyimpadua no ma ɔtse apɔw ma otum dzi dwuma ahorow pii. Ɔsan so yɛ edurpɔn a otum ma honam enyi kur na yafun mu kur wu ntsɛntsɛm. Tsetse ber do no, dɛ ibotum ama kur enyim ada hɔ a fi biara nnkɔkɔ mu no, wotum dze n’ahataw no yɛ.

Eduadzewa yi no ho mfasodze bio nye dɛ, otum boa ko tsia ɔhaw anaa nyarbanyarba nketsenketse ahorow a ɔtaa ba yafun no mu bi tse dɛ eyamutsim na ayamuhue. Eduadzewa yi boa ma yafun no mu da hɔ ma yetum gya hɛn nan a yɛmmfa yaw biara mu. Eduadzewa yi san boa ma asede a ɔwɔ yafun mu no tum tu ayamukur ase.

Sɛ yɛdze eduadzewa yi yɛ nkwan nom a, ɔboa tu ndzeyɛɛ a ɔda wɔwbɔ na etsibɛn edzi no ase.
Bio, yetum dze pawda a yenya fi eduadzewa yi mu no sa ahanhan na horɔhorɔ mu nyarba.

Dza abɛsen

E-levy; Akobam kaar a onngyina faakor

Dza ɔtoa do

Enyiammbɔhonsɛm a Ghana esuafo da no edzi wɔ skuul; ebɛnadze na otwar dɛ aban na akyerɛkyerɛfo yɛ fa ho?

Suzie Onomah

Suzie Onomah

Nsɛm fofor a ɔfa dza ebue yi ho

Asafo kuw ahorow na no mu ndzɛmba etsitsir a ɔsɛ dɛ nyimpa biara hu
Dza ɔforafora

Asafo kuw ahorow na no mu ndzɛmba etsitsir a ɔsɛ dɛ nyimpa biara hu

Ɔkyerɛwfo Suzie Onomah
29/08/2023
Kyirefuwa na muoko – Anomudɛwfo hɔn mberɛwyɛ
Dza ɔforafora

Kyirefuwa na muoko – Anomudɛwfo hɔn mberɛwyɛ

Ɔkyerɛwfo Nancy Efua Pratt
28/08/2023
Aso aban mfa ne nsa nto ehuhusene do wɔ Ghana?
Dza ɔforafora

Aso aban mfa ne nsa nto ehuhusene do wɔ Ghana?

Ɔkyerɛwfo Nancy Efua Pratt
22/08/2023
Mfaso a ɔwɔ anamuna n’aba mu
Dza ɔforafora

Mfaso a ɔwɔ anamuna n’aba mu

Ɔkyerɛwfo Nancy Efua Pratt
17/08/2023
Ghana keteke akwantu a aban ahyɛ mu kena – Asɛm papa ma hɛn nyinara
Dza ɔforafora

Ghana keteke akwantu a aban ahyɛ mu kena – Asɛm papa ma hɛn nyinara

Ɔkyerɛwfo Nancy Efua Pratt
17/08/2023
Bue bi ka ho
Dza ɔtoa do
Enyiammbɔhonsɛm a Ghana esuafo da no edzi wɔ skuul; ebɛnadze na otwar dɛ aban na akyerɛkyerɛfo yɛ fa ho?

Enyiammbɔhonsɛm a Ghana esuafo da no edzi wɔ skuul; ebɛnadze na otwar dɛ aban na akyerɛkyerɛfo yɛ fa ho?

Nam ekuwekuw do hwehwɛ mu

  • Adwenkyerɛkyerɛ
  • Agodzisɛm
  • Amambra
  • Amanyɛsɛm
  • Dza ɔforafora
  • Ebibirmu
  • Eguadzisɛm
  • Enyigyesɛm
  • Mpontusɛm
  • Nwomasua

Nam #ahyɛnsewdze do hwehwɛ mu

abakɔsɛm aban abawdobɔdze abaɛfor abaɛfor mfir aborɔkyir Agodzi akyerɛkyerɛfo amambra amanyɛkuw Amereka Anas Aremeyaw Anas apɔwmudzen atoyerɛnkyɛm atsena Black Sherif Cristiano Ronaldo Ebibiman Ebibiman abakɔsɛm EPL Fahodzi FIFA Ghana Gyahyehyew IMF John Dramani Mahama Juventus Ken Ofori-Atta manpayin Mbrahyɛbaguafie Mfantse NANA ADDO NDC Ngyiresi nsordaafo nwomasua Osei Kyei-Mensah-Bonsu Portugal Qatar Real Madrid sohyial midia Takoradze UEFA Champions League Wiadze Bɔɔlbɔ Akansi Ɔhembaa Elizabeth II
Bolingo Voice Bolingo Voice Bolingo Voice

Hwehwɛ hɛn ekyir akwan

  • +233502960485
  • info@bolingoconsult.com
  • 19 Mama Adjele close, East Airport Accra Ghana.

Hɛn ho nsɛm

akannews.com yɛ abaɛfor ntentankɛse do prama a wɔdze nsɛm to gua wɔ Akan kasa mu a ɔma kwan ma Esuantsefo na Fantsefo nya adzesua na enyigye nsɛm wɔ hɔnankasa hɔn kasaa mu. Bolingo a ɔyɛ kasa dwumadzi edwumakuw a wɔhwɛ dɛ wɔbɔboa ma Ebibirmu kasahorow eenyin no na wɔdze bɔbɔɔ adze.

Ekuwekuw

  • Adwenkyerɛkyerɛ
  • Agodzisɛm
  • Amambra
  • Amanyɛsɛm
  • Ebibirmu
  • Eguadzisɛm
  • Enyigyesɛm
  • Mpontusɛm

Adapɛn nkaabɔ

© 2026 Mbra biara mma ho kwan dɛ edze nsɛm yi mu bi bedzi wo dwuma gyedɛ aserɛ kwan efi Bolingo nkyɛn.

Bolingo

Bolingo Consult

  • Kokoa mu Mbra
Twitter Facebook Linkedin
Are you sure want to unlock this post?
Unlock left : 0
Are you sure want to cancel subscription?