01/05/2026
  • Asante Twi
  • Fante
Twitter Facebook Linkedin
  • Krataafa Tsitsir
  • Adwenkyerɛkyerɛ
  • Agodzisɛm
  • Amambra
  • Amanyɛsɛm
  • Pii
    • Ebibirmu
    • Eguadzisɛm
    • Enyigyesɛm
    • Mpontusɛm
Menu
  • Krataafa Tsitsir
  • Adwenkyerɛkyerɛ
  • Agodzisɛm
  • Amambra
  • Amanyɛsɛm
  • Pii
    • Ebibirmu
    • Eguadzisɛm
    • Enyigyesɛm
    • Mpontusɛm
Kratafa Tsitsir Amanyɛsɛm

Cameroon: Fahodzi na nkabɔmu ho abakɔsɛm

Leonard Nketsia Ɔkyerɛwfo Leonard Nketsia
20/07/2023
wɔ Amanyɛsɛm, Ebibirmu
0 0
0
0
SHARES
173
Ahwɛfo
Fa to FacebookFa to Twitter

Cameroon a ɔwɔ Ebibir Atɔree na Finimfin afamu no nyaa ne fahodzi fii nhyɛdo amambu ase wɔ Sanda 1, 1960 mu, na obuee kwan maa ɔman a amambra ahyɛ no ma n’awoo.

Cameroon ne fahodzi ho abakɔsɛm no yɛ kuntann kakra, ɔnam dɛ nna wɔakyɛ asaase no mu a nna ɔsor nhyɛdo aban anaa ɔman a ɔhwɛ no biara do. Afa a nna wɔfrɛ hɔn French Cameroon na Bristish Cameroon no faa akwan soronko do nyaa fahodzi.

Cameroon Frankaa wɔ ndɛ yi

French Cameroon mu no, Union of the Peoples of Cameroon ( UPC), amandɔfo anamɔntukuw a wɔtseew no 1948 mu, na wodzii fahodzi ho aperdzi no enyim. UPC a akandzifo bi tse dɛ Ruben Um Nyobe na Ahmadou Ahidjo da ano no, frɛɛ dɛ nhyɛdo amambu no bɔbɔ adze na woenya Cameroon ne fahodzi.

France anngye annto mu dɛ ɔdze fahodzi a odzi mu bɛma Ebibiman ahorow ahorow nna wɔhyɛ n’ase no, na ɔmaa hɔn kwan dɛ wonyi dɛ wɔbɛdze hɔnho prɛkopɛr anaa wobobu hɔn man wɔ Ebibirmu-Frenchfo nkabɔmukuw ase. Sanda 1, 1960 mu no, France Cameroonfo yii dɛ wɔbɛyɛ fahodzi man na na wɔnye Francefo nhyɛdo amambu no paa nkwanta. Ahmadou Ahidjo a ɔtseew noho fii UPC ho kɛtseew Cameroon Union (UC) no bɛyɛɛ ɔman no ne mampanyin a odzi kan.

Amhadou Ahidjo, Cameroon mampayin a odzi kan.

British Cameroon nyaa nhyɛdo amambu abakɔsɛm soronko. Nna ɔyɛ wiadze aman akɛse nkabɔmu kuw, League of Nations na ekyir yi United Nations, mbew a nna Britian hwɛ do. Afe 1961 mu no, Bristish Cameroon hyiaa egyinasi dɛ wonyi dɛ wɔbɛka Nigeria ho anaa wɔkɛka Cameroon man a woenya hɔn fahodzi fofor no ho.

Ɔbɛsɛ 1, 1961 mu, ber a United Nation hyehyɛɛ egyinasi ambatow no wie no, British Cameroon Etsifi toow dɛ wɔbɛka Nigeria ho, na British Cameroon Anaafo so toow dɛ wɔnye Cameroonman a wɔadze noho no bɛyɛ kor atsew Federal Republic of Cameroon. Ekyir no wɔpoow fideral structure no faa unitary States wɔ afe 1972 mu.

Frankaa dadaw
Cameroon Frankaa fi fahodzi ber no bɛpem 1975.

Cameroon ne fahodzi no yɛ da kɛse soronko bi edzi wɔ ɔman no abakɔsɛm mu, na ɔman no tuu amansiesie anamɔn, na wɔhwehwɛɛ dɛ koryɛ bɛba kasahorow na nyimpahorow no nyinara ntamu.

Cameroon man no asaasekyerɛ

Ne nyinaa mu no, Cameroon akɔ ɔhaw pii mu wɔ ne fahodzinya no ekyir dɛ mbrɛ aman dodowara kɔr mu wɔ hɔn fahodzi ekyir no: amanyɛsɛm mu basaasayɛ, sikasɛm mu nsɛnsɛm, na dza ɔkɔ tsia amambu na nyimpa kyɛfa ho fahodzi. Iyinom nyinara ekyir no, Cameroon daho ara yɛ ɔman a ɔwɔ daakye pa. Ɔwɔ ɔdomankoma egyapadze bi tse dɛ fangow, gyamframa, famu egudze na ekuadze ahorow. Ɔman no n’amambra ahorow no so boa ma osi pi da nsewi.

Ewiei no, Cameroon ne fahodzi wɔ Sanda 1, 1960 mu, na ekyir no ɔnye Bristish Cameroon nkabɔmu wɔ Ɔbɛsɛ 1, 1961 mu no yɛ berhia soronko wɔ hɔn abakɔsɛm mu. Ber a Cameroon gu do resiesie no mpontu kwan no, koryɛ sunsum, na ahokeka a wɔwɔ dɛ wobesiesie ɔhaw ahorow na wɔahwɛ dɛ obiara no ho bɛba mu bi no bɔboa adandan ɔman no ne daakye, no nkɔdo na ne yiedzi.

Tags: abakɔsɛmCameroonEbibimanEbibiman abakɔsɛmFahodzi
Dza abɛsen

Guinea Bissau: Fahodzi aperdzi ho abakɔsɛm

Dza ɔtoa do

HIV/AIDS efir a warankasa tum dze hwɛ wo gyinabew – Efir a ɔrobɔboa Ghanaman no ma ɔako etsia kɔannkɔ owu yarba no

Leonard Nketsia

Leonard Nketsia

Nsɛm fofor a ɔfa dza ebue yi ho

Paa Kwesi Asare- Ghana nsɛnkyerɛwnyi a odzi kan a ɔagye BBC Komla Dumor Abadwdobɔdze no bi
Ebibirmu

Paa Kwesi Asare- Ghana nsɛnkyerɛwnyi a odzi kan a ɔagye BBC Komla Dumor Abadwdobɔdze no bi

Ɔkyerɛwfo Ebenezer Kobinah Offen
21/08/2023
Central African Republic: Fahodzi ho anamɔntu na amansiesie
Amanyɛsɛm

Central African Republic: Fahodzi ho anamɔntu na amansiesie

Ɔkyerɛwfo Leonard Nketsia
21/08/2023
Congo-Brazzaville: Ɔpaa narankasa ne fahodzi kwan
Amanyɛsɛm

Congo-Brazzaville: Ɔpaa narankasa ne fahodzi kwan

Ɔkyerɛwfo Leonard Nketsia
21/08/2023
Mumu, 19 2023: Da a abatow kɔmihyɛn dze esi ama  mansin abaguafo abatow no
Amanyɛsɛm

Mumu, 19 2023: Da a abatow kɔmihyɛn dze esi ama mansin abaguafo abatow no

Ɔkyerɛwfo Suzie Onomah
18/08/2023
Aso ber bi bɛba a Ebibiman botum ekutow ne man a onnkehia mboa biara mmfi Aborɔfo nkyɛn?
Ebibirmu

Aso ber bi bɛba a Ebibiman botum ekutow ne man a onnkehia mboa biara mmfi Aborɔfo nkyɛn?

Ɔkyerɛwfo Nancy Efua Pratt
17/08/2023
Bue bi ka ho
Dza ɔtoa do
HIV/AIDS efir a warankasa tum dze hwɛ wo gyinabew – Efir a ɔrobɔboa Ghanaman no ma ɔako etsia kɔannkɔ owu yarba no

HIV/AIDS efir a warankasa tum dze hwɛ wo gyinabew - Efir a ɔrobɔboa Ghanaman no ma ɔako etsia kɔannkɔ owu yarba no

Nam ekuwekuw do hwehwɛ mu

  • Adwenkyerɛkyerɛ
  • Agodzisɛm
  • Amambra
  • Amanyɛsɛm
  • Dza ɔforafora
  • Ebibirmu
  • Eguadzisɛm
  • Enyigyesɛm
  • Mpontusɛm
  • Nwomasua

Nam #ahyɛnsewdze do hwehwɛ mu

abakɔsɛm aban abawdobɔdze abaɛfor abaɛfor mfir aborɔkyir Agodzi akyerɛkyerɛfo amambra amanyɛkuw Amereka Anas Aremeyaw Anas apɔwmudzen atoyerɛnkyɛm atsena Black Sherif Cristiano Ronaldo Ebibiman Ebibiman abakɔsɛm EPL Fahodzi FIFA Ghana Gyahyehyew IMF John Dramani Mahama Juventus Ken Ofori-Atta manpayin Mbrahyɛbaguafie Mfantse NANA ADDO NDC Ngyiresi nsordaafo nwomasua Osei Kyei-Mensah-Bonsu Portugal Qatar Real Madrid sohyial midia Takoradze UEFA Champions League Wiadze Bɔɔlbɔ Akansi Ɔhembaa Elizabeth II
Bolingo Voice Bolingo Voice Bolingo Voice

Hwehwɛ hɛn ekyir akwan

  • +233502960485
  • info@bolingoconsult.com
  • 19 Mama Adjele close, East Airport Accra Ghana.

Hɛn ho nsɛm

akannews.com yɛ abaɛfor ntentankɛse do prama a wɔdze nsɛm to gua wɔ Akan kasa mu a ɔma kwan ma Esuantsefo na Fantsefo nya adzesua na enyigye nsɛm wɔ hɔnankasa hɔn kasaa mu. Bolingo a ɔyɛ kasa dwumadzi edwumakuw a wɔhwɛ dɛ wɔbɔboa ma Ebibirmu kasahorow eenyin no na wɔdze bɔbɔɔ adze.

Ekuwekuw

  • Adwenkyerɛkyerɛ
  • Agodzisɛm
  • Amambra
  • Amanyɛsɛm
  • Ebibirmu
  • Eguadzisɛm
  • Enyigyesɛm
  • Mpontusɛm

Adapɛn nkaabɔ

© 2026 Mbra biara mma ho kwan dɛ edze nsɛm yi mu bi bedzi wo dwuma gyedɛ aserɛ kwan efi Bolingo nkyɛn.

Bolingo

Bolingo Consult

  • Kokoa mu Mbra
Twitter Facebook Linkedin
Are you sure want to unlock this post?
Unlock left : 0
Are you sure want to cancel subscription?