Mber bi a abɛsen kɔ no, ber a aborɔfo fi aborɔkyir baa Sika Mpoano na Ebibir Anee amanaman binom mu no, asɛm bi sii. Asɛm no sii edziban abakɔsɛm mu. Asɛm no nye dɛ, Aborɔfo dze edziban bi kaa hɔn ndzɛmba ho dze tuu kwan faa nsuhyɛn do bodur Ebibir Anee mpoano. Edziban no nye emo na frɔwee. Emo na frɔwee, osiandɛ ɔyɛ edziban a aborɔfo pɛ papaapa ntsi, wɔreba no, wɔboaa hɔnho ara tɔkyee. Ber a wɔbae no, na wɔnye Ebibifo hyɛɛ ase dzii nkitaho no, wɔdaa hɔn edziban yi edzi kyerɛɛ hɔn.
Ebibifo pɛ mfeefeemu ntsi, wɔperee feefee mu araa kohuaa edziban yi bi dzii. Wodzii no, ɔyɛɛ hɔn dɛw papaapa. Ɔnam do ma hɔn enyi bɛgyee ho. Wɔdze hɔn egudze ahorow dze sesaa edziban yi n’akadze na wɔkɔnoaa bi dzii. Ber a Ebibifo ridzi emo na frɔwee no, mfeefeemu ntsi, wɔdze frɔwee no foraa emo no. Wohun dɛ edziban no n’enyi asesa ayɛ kɔɔ na ne dɛw no so asesa kakra kyɛn nkan dze no. Afei bibinyi bi tsenaa ase dzinn dween kwan a obotum afa do anoa emo kɔkɔɔ no bi ber a ɔnnkɛyɛ emo no na frɔwee no nko dze edzi afora. Adwen bi baa ne etsir mu dɛ ɔnyɛ frɔwee no na ɔmfa emo amon no nka ho nnoa. Ɔbɔɔ mbɔdzen yɛɛ frɔwee no, ɔdze emo amon no guu mu na ɔdze nsu guu ho noae. Emo na frɔwee no sii gya do dzii mber kakra na ɔbenee. Bibinyi no hun dɛ emo no enyi ayɛ kɔɔ kyɛn dza onyim dada no. Ɔnam do ma ɔkɔbɔɔ ho dawur na afei, edziban no bɛgyee dzin. Nna aso.
Jollof sa no yɛ edziban ho sa a agye dodowara hɔn adwen wɔ Ebibir Anee mu akyɛr yie. Jollof edziban no na ɔdze dɛm sa yi abɔbɔ adze no. Nhwehwɛmu kyerɛ a, edziban no, n’abɔse fi Senegambia ber do, hɔ na Wolof ebusuakuw no nna wɔwɔ na hɔn na abakɔsɛm kyerɛ a wɔdze edziban no bɔbɔ adze mfeha pii a abɛsen kɔ. Fitsi dɛm mber no, edziban no abɛgye ntsin wɔ Ebibir Anee amanaman ahorow mu a Ghanaman, Senegalman no na Nigeriaman no dzi mu akotsen. Dza ɔma ekyingye aba ho no nye dɛ, ɔman biara wɔ n’akadze soronko a ɔdze ka edziban no ho noa na oibara so wɔ kwan soronko a ɔfa do noa ma ne dɛw yɛ soronko. Iyi ama amanaman yinom regye ekyin wɔ nyia nedze yɛ dɛw ho.
Jollof ko na yɛ anyɛnkogor eso ɔtɔ fa bi a no mu yɛ dzen ankasankasa. Amanaman a wɔtaa gye jollof ho ekyin papaapa nye Ghana, Nigeria na Senegal. Nigeriafo taa dze hɔn jollof a wɔdze akadze dɛdɛɛdɛw na bɔgyanam a wɔakyew ma no mu ahow werepee no dze hoahoa hɔnho. Ghanafo dze, wɔdze hɔn dze no a wɔakyew tɔmatsese abɔmu ma no mu ayɛ wesewese a angoa remem no na akadze ahorow a ɔma edziban yɛ dɛw no, a bɔgyanam kyewee anaa kyenam da do no dze hoahoa hɔnho dɛmara. Senegalfo dze no, ɔyɛ soronko fi Ghana na no nua Nigeria dze no ho. Hɔn dze no dze, wɔtaa dze kyenam na wɔdze dzi no akɔndɔakɔndɔ.
Jollof sa no apa amanaman a wɔgye ho ekyin no hɔn ahye do ekopue Sohyial midia do. Iyi ama ekyingye no dze bankye abɔ ngo mu ma koobi ridzi ho dase. Hɔn a wɔpɛ edziban na hɔn a wɔwɔ akwantu mu, tsitsir nye aborɔkyirfo dze hɔnho agye ekyingye no mu bi. Sohyial midia do dze, hɔn a wɔrotow ho aba rotow na hɔn a wɔdze ho mfonyin ahorow ridzi ho agor no so gu do ridzi. Obiara pɛ dɛ ɔkyerɛ dɛ ne man mu dze yɛ dɛw. Iyi ama edziban no agye dzin araa ma aborɔfo a wonnyim ho hwee dze no enyi abɛgye edziban no ho.
Ɔmmfa ho nye ekyin a nkorɔfo gye wɔ edziban no ho. Ɔyɛ edziban bi a ɔka Ebibir Anee amanaman na Ebibiman nyinara bɔ mu. Ɔda dɔ a amanaman yinom wɔ ma edziban no so edzi. Edziban no san so da Ebibiman edzi kyerɛ wiadze kɛpem dɛ, n’abɔse fi Ebibir mu ha. Edziban no abɔ mbɔdzen atsentsen amanaman ahorow a wɔdze hɔnho gye ekyingye no mu no hɔn anyɛnkofa na ɔdze enyigye soronko ahyɛ amamfo afon mu ma. Seseiara dze, Binom mpo bɔ mbɔdzen hyɛ edziban no ho fa ma nkorɔfo fi ekyirekyir bɛhyɛ bi. Ɔno nkotsee dze nkabɔmu na ngyentomu nam. Ɔmmfa ho ɔman a nedze yɛ dɛw papaapa mbom, adze kor na minyim – Jollof Sa no bɔkɔ do ara kɛpem da a Nyankopɔn besian n’enyimnyam mu a obiara rennkɛhaw no ho apata.
