Kɔkumba yɛ eduadzewa ahorow a yɛwɔ no mu kor. Edzinbandur na ahoɔdzen pii na ɔwɔ mu a ɔboa nyimpa no n’apɔwmudzen. Ibohu eduadzewa yi bi wɔ wiadze n’afɛnandze nyinara mu. Obiara tum dzi eduadzewa yi bi. Kɔkumba kitsa edzibandur a ɔwɔ sor na angoa a ɔwɔ famu a ɔnnhaw nyimpadua no. Sɛ efa kɔkumba kor a, okitsa nsu ɔha nkyɛmu eduakron esia (96%) na edzibandur a ahyɛ mu no bi na no dodow na odzidzi do yi:

Edzibandur Ɔha nkyɛmu
Kalorise: 45%
Angoa 0 %
Kabɔhaediretse 11 %
Protsen: 2%
Faeba 2 %
Vaetsamin C: 14%
Vaetsamin K: 62%
• Magniisiɔm: 10%
Potaasiɔm: 13%
• Manganese: 12%
Sɛ epɛ dɛ inya edzibandur a ɔwɔ kɔkumba mu no nyinara a, oye dɛ ibedzi a, ennkɛsensen ho osaindɛ sɛ esensen ho a, edzibandur no bi tum fi mu.
Mfasodze a eduadzewa yi dze ma nyimpadua no mu bi na odzidzi do yi:

Kɔkumba boa ma nsu a ɔwɔ nyimpadua no mu no nnwew. Nsu ho hia ma nyimpadua biara. Ɔboa ma dwumadzi ahorow pii tum kɔ do wɔ nyimpadua no mu. Sɛ idzi kɔkumba a, ɔboa ma nsu gyina nyimpadua no mu aber biara. Sɛ nsu a ɔwɔ nyimpadua no mu sa a, ɔmmboa ma dwumadzi a ɔsɛ dɛ ɔkɔ do wɔ nyimpadua no mu no nnkɔ do. Ɔnam dɛ nyimpa pii nntum nnoom nsu pii a nyimpadua no hia ntsi, oye dɛ nyimpa biara bedzi kɔkumba pii ma nyimpadua no enya nsu dodow a ohia no dze edzi no dwuma.

Ɔtɔ do bio, kɔkumba boa abaatan bɔ hɔn enufu ho ban. Ɔnam dɛ abaatan ma hɔn mba enufu ntsi, ɔyɛ a na enufu no ayɛ dɛ orugu. Kɔkumba boa abaatan bɔ enufu ho ban fi dɛm tsebea no mu. Sɛ edzi kɔkumba fora nkyirefua mu adze fitaa na olifi angoa, na edze fa w’enufu ho a, ɔmma onngu mbom ogyinagyina hɔ. Kɔkumba san boa bɔ mbaa ho ban fi kokoram a ɔtɔ enufu mu no ho. Edzibandur Kukɛbitasin a ɔwɔ kɔkumba mu na ɔboa ma mbowaba a wɔdze kokoram ba nyimpadua no mu no nnyin na wɔmmfa kokoram mmba nyimpadua no mu.

Kɔkumba boa ma nyimpadua no mu dompe no mu yɛ dzen. Vaetamin K a ɔwɔ kɔkumba mu no na ɔboa dompe no ma wonya ahoɔdzen. Vaetamin K boa nyimpadua no mu Kaasiɔm no yɛ kɛse a ɔboa dompe no araa yie. Vaetamin D a ɔwɔ kɔkumba mu no so boa dompe no ma onya ahoɔdzen.

Kɔkumba boa bɔ nyimpadua no ho ban fi akoma yarba ho. Faeba a ɔwɔ mu no boa tsew angoa dodow pii a ɔwɔ nyimpadua no mu no do na iyi ma akoma no nya no ho fi yarba ho. Nhwehwɛmu kyerɛ dɛ, sɛ yɛtsew sodiɔm pii ne ndzii do na yedzi kɔkumba pii a, ɔma hɛn Potaasiɔm dodow a nyimpadua no hia na osiw mbɔgya mbordo ano ma onnya kwan nnhaw nyimpadua no.
Bio, Sɛ yedzi kɔkumba a, edzibandur a ɔwɔ mu mma esikyire no dodow a ɔwɔ nyimpadua no mu no nnkɔ sor. Ɔma ogyina mbrɛ nyimpadua no hia ara pɛr. Siantsir yi ntsi, ɔmma esikyire yarba nnya kwan wɔ nyimpadua no mu. Sɛ obi wɔ esikyire yarba mpo na ɔtaa dzi kɔkumba a, ɔboa no ma esikyire no dodow no nnkɔ sor na mbom ɔtsew do.

Nnyɛ nyimpadua no mu nko na kɔkumba dzi dwumason. Ɔsan so boa siesie nyimpa no honam. Sɛ eyam kɔkumba na edze sera wo nyimpadua no enyi sema kakra ansaana eguar a, ɔma honam no tɔ do na oyi nsawansawa nyinara fi nyimpadua no enyi. Sɛ itwitwa bi na edze toto w’enyim a, ɔboa siesie nyimpa n’enyim ma ɔtɔ do.

Dza otwa tun nye dɛ, kɔkumba boa ma nyimpa no do tsew. Sɛ nyimpa yɛ kɛse bor do a, ɔtwetwe nyarba ahorow bi tse dɛ mbɔgya mbordo, esikyire yarba, akoma yarba na pii a ɔkeka ho brɛ nyimpadua no. Faeba a ɔwɔ mu no mma kalorise nnyɛ kɛse wɔ nyimpadua no mu. Iyi ntsi, ɔmma angoa nngyina nyimpadua no mu ma kɛseyɛ mbordo mmba.
Mfasodze a m’abobɔ do yi da no edzi dɛ kɔkumba ye ma nyimpadua no ntsi obiara ndzi bi mfa mboa nyimpadua no.






