Edin yε adeε baako a εho hia wᴐ onipa abrabᴐ mu, na εno na εboa ma yεhunu obi nipaban. Edin de ankorεankorε, amammerε, abusua ne abakᴐsεm mu ayᴐnkofa a εmu dᴐ na εnam. Ɛsane nso da onipa adi, na εkyerε nnipakuo a obi firi mu ne beaeε a obi firi wᴐ wiase yi mu. Sε wᴐwo obi wᴐ Ghanaman mu a, wᴐde εda a wᴐwoo no to no din.
Akanfoᴐ a wᴐwᴐ Ghanaman taa de nna a εwᴐ nnawᴐtwe no mu no din toto wᴐn mma so, na εgyina εda a wᴐwoo abᴐfra no so. Sε woawofoᴐ wo wo na sε wᴐamma wo edin biara a, wowᴐ bi dada, a εno ne εda a yεde woo wo din. Sεdeε yεnim no sε edin wᴐ nsunsuansoᴐ wᴐ onipa soᴐ no saa ara na saa din yi de nkerεaseε bi a εfa onipa no kra ne ne suban ho to dwa. Saa atwerε yi kasa fa nna no mu nnipa ne wᴐn suban ahodoᴐ ho.
Adwadie nkratoɔ
- Deε εdi kan ne Kwasiada. Kwasiada mma de Akosua, na wᴐn suban da mu fua, na εgyina brane. Wᴐhunu nnipa wᴐ afa mmienu mu; ᴐfa a εyε fufuo ne deε εyε tuntum. Wᴐyε mmra mmra, na wᴐka asεm sεdeε εteε, wᴐmfa nwadawada. Sε εba sε wᴐnka wᴐn adwene a wᴐnsuro, nnepa wᴐ wᴐn mu. Ɛtᴐ mmerε bi a, nnipa binom hunu wᴐn sε deε wᴐyε ahomasoᴐ na wᴐn nsεm ano yε hye boro soᴐ no, na mpo wᴐyε ka a nka bi. Nanso sε wowᴐ wᴐn nkyεn a εyε anigyeε kεkε, wᴐyε anokwafoᴐ, na wᴐn ho yε hye, na εtᴐ da nso a wᴐyε mmrε. Wᴐn mmarima de Kwasi anaa Akwasi. Wᴐn suban hyε nkuran, na wᴐn yεbea gyina ne nan so. Mpεn pii no wᴐn ho yε akᴐnnᴐ, na εno nti nnipa twe bεn wᴐn. Wᴐwᴐ akoma pa ne abadaeε ma nnipa, na wᴐnyε pεsεmenkomenya. Wᴐwᴐ anisoadehunu yie, na εtᴐ da a εtumi ma wᴐdi nneεma anaa nnipa a wᴐdwenee sε anka wᴐyε sene deε wᴐahunu noho yaw. Nanso wᴐn fa bi yε mmrε, na εma wᴐn werε ho pa ara anaa wᴐn ani gye pa ara wᴐ awerεhoᴐ anaa anigyeε mu. Bio, wᴐtumi tete wᴐn ho firi mmerε a εmu yε den mu ntεm εfiri sε ahoᴐden wᴐ wᴐn mu.
- Nhwehwεmu kyerε sε mmaa a wᴐwoo wᴐn Dwoada a wᴐfrε wᴐn Adwoa no ani gye wᴐ abrabᴐ ne asetena mu yi, na wᴐwᴐ ahoᴐden soronko bi wᴐ abrabᴐ mu, wᴐn honhom nkura biribi bᴐne biara, na wᴐhwehwε sε deε wᴐbεyε biara yε korᴐgyenn na εyε ne kwan so. Wᴐwᴐ abaatan honhom ne abadaeε soronko, na εno nti wᴐwᴐ anigyeε wᴐ afoforᴐ so hwε so mu yie. Ɛtᴐ mmerε bi na sε wᴐpε sε wᴐyε asoᴐden, na wᴐnnye afoforᴐ adwenkyerᴐ ntom, wᴐhyε afoforᴐ so anaa wᴐn ani bere adeε a, wᴐtumi yε. Nanso wᴐtumi si nokware no pi wᴐ berε a wᴐmfεre ho, sε wᴐreyε biribi na wᴐn nsa nkaa deε wᴐpε a, wᴐn abam mmu, wᴐn adwene mu bue, wᴐtumi tete wᴐn ho firi ahokyerεmu ntεm, na wᴐmpε asisie ne atorᴐ. Wᴐn mmarima a wᴐfrε wᴐn Kwadwo no nso ho yε anika yie. Nnipa twe bεn wᴐn ntεm pa ara, na wᴐtumi dane dane wᴐn ho, wᴐn su ne wᴐn nneεma mu. Wᴐyε nnipa a wᴐtumi dwene yε nneεma afoforᴐ a εnsii da, wᴐn ho yε den, na wᴐyε mmarima. Nanso saa nkatasoᴐ yinom nyinaa akyiri no, wᴐn akoma yε mmrε. Kwadwo nom yε akannifoᴐ, na wᴐntumi nyε adwuma a wᴐbεbu mmara so yie anaa koraa. Wᴐdwene afoforᴐ ho yie, na wᴐwᴐ atenka pa ara. Wᴐtumi da wᴐn atenka adi prεko pε. Wᴐn ani gye nneεma a εyε fε ho, na wᴐn yam yε.
- Abena, ᴐbaa a wᴐwoo no Benada yε nyhεsoᴐ pa ara, ᴐwᴐ anisoadehunu akεseε, na wᴐwᴐ akokoᴐduro pa kakra. Sε wᴐte faako a, wᴐn ho ntᴐ wᴐn, na berε biara wᴐhwehwε sε wᴐbεnya kwan pa bi afa so ama wᴐn abrabᴐ ne wᴐn tebea atu mpᴐn. Yεbεtumi aka sε wᴐyε hyewhyew na wᴐdane dane wᴐn ho ne wᴐn akwan, na εno tumi ma wᴐn adwene tu bᴐ mu yε hwanyann. Nanso wᴐpε nsesae pa ara, na εno ma wᴐyε nsεkuro, wᴐpε sε wᴐhunu biribiara, saa suban yi yε suban pa kakra. Wᴐwᴐ ahoᴐden soronko bi wᴐ abrabᴐ mu, na wᴐhwehε sε wᴐbεde wᴐn ho berε biara. Wᴐn mmarima a wᴐfrε wᴐn Kwabena no nso yε nhyεsoᴐ saa ara, wᴐn bo yε duru, na wᴐyε mmara mmara kakra. Wᴐyε hyewhyew, wᴐdanedane wᴐn akwan, wᴐn honhom mu yε duru, na wᴐn ani gye wᴐn ho pa ara. Wᴐte sε deε wᴐn bo yε hye na wᴐnsuro hwee no, na wᴐn mu no, wᴐwᴐ akoma pa, wᴐn akoma yε mmrε, na εyε korᴐgyenn. Ɛtᴐ da na wᴐreyε adeε a, wᴐnni kan nnwene ho, na εno tumi na wᴐda suban bi a ano yε hye adi. Kwabena nom dᴐ nnipa. Wᴐpε nnipa nkabᴐm, na berε korᴐ no ara mu no, wᴐgye fawohodie di pa ara. Kwabena nom tumi bᴐ wᴐn tirim yε adeε, na wᴐn adwene kyerε wᴐn nnepa ma wᴐyε. Sε yεba ᴐdᴐ mu a, Kwabena wᴐ abusua a εgina pintinn a, n’ani gye. N’abusua ne n’agyapadeε.
- Akua yε ᴐbaa a wᴐwoo no Wukuada. Akua nom ho dwo, na wᴐgyina wᴐn ho so. Sεdeε wᴐteε no nti εreyε akᴐyε sε wᴐnni atenka, nanso saa su yi nyinaa akyi no, wᴐwᴐ atenka wᴐ wᴐn akoma mu pa ara. Wᴐnim deε wᴐpε ne deε wᴐhia εno nti wᴐnsεe wᴐn berε wᴐ nnipa a wᴐnsε mfata wᴐn ho. Wᴐwᴐ ahohyεsoᴐ nwanwasoᴐ bi, na wᴐmma wᴐn mmrεyε nna adi. Akua dwene kᴐ akyiri, ᴐhwε nneεma yie, na wᴐpε adwuma. Ɛrekame ayε sε mfomsoᴐ nni wᴐn ho; wᴐyε pεpεεpε. Wᴐn mmarima a wᴐfrε wᴐn Kwaku no nso pε wᴐn nneεma ntiantian ne korokorokwa. Wᴐnim ᴐdᴐ die kakra na wᴐn ani gye amammerε nso ho. Wᴐn ani da hᴐ, na wᴐhwε wᴐn ho yie. Asεm ha wᴐn ntεm. Ɛtᴐ da a, εtumi yε sεdeε wᴐnni akokoᴐduro no, na εtumi ma wᴐnya atenka sεdeε wᴐnni ahobammᴐ biara no. wᴐn atenka nnyini ntεm te sε afoforᴐ no, nanso sε wᴐduru botaeε no ho a, wᴐtumi yε agyanom ne kununom papa a wᴐn asetena yε dε. Ɛkyε, na εhia sε wᴐyε ho aduma yie, nanso wᴐnnye kyim wᴐ wᴐn mu sε wᴐbεtumi anaa wᴐntumi nnuru botaeε no ho εsiane sε εfata wᴐn brε.
Saa su yinom bi anaa ne nyinaa tumi da adi wᴐ nna a yεabobᴐ soᴐ yi mu nnipa mu, hwε wo deε, na deε εnyε wᴐ mu no, yε ho adwuma.
