Dɛ mbrɛ ɔbɛyɛ a yebenya gyedzi wɔ hɛn sikakorabea ahorow no mu no, Ghanaman no ne sikakorabea (Bank of Ghana) dze nhyehyɛɛ bi too gua dze dzii dɛm dwuma no wɔ Dzifuu 2017 mu. Iyi mu na kasamaafo a ɔwɔ Ghana mbrahyɛbeguafie, Alban Sumani Bagbin dze ato gua dɛ, dɛm dwumadzi no yɛ mfomdo.

Ɔkyerɛ dɛ, central Bank bɔɔ sikakorabea nsiesie dwumadzi yi ho kaw Ghana sidi ɔpepepem eduonu (Gh20 billion) dɛ wɔdze roboa asɔw ɔhaw a nkyɛ sikakorabea yi dze bɛbrɛ hɔn a wɔnye hɔn dzi dwuma no ano. Ɔma yehu dɛ, iyi ka ndzɛmba ahorow a ɔdze ɔhaw abrɛ ɔman no na afei so ama ɔman no ne kaw a ɔdze no akɔ sor ho bi..
Kasamaafo a ɔwɔ Ghana mbrahyɛbeguafie, Kingsford Alban Sumani Balgbin dze too gua wɔ ne kasaa mu dɛ, nkyɛ ɔyɛ ɔman no ne asɛdze dɛ wɔbɔhwɛ atoto ndzɛmba yie wɔ hɛn sikakorabea ahorow no mu na sɛ yehu dɛ sikakorabea bi wɔ haw a, nkyɛ obeye dɛ ɔman no bɔhwɛ aboa hɔn ma woegyina hɔn nan do yie. Ɔkyerɛ dɛ, aban ne yɛɛ mfomdo dɛ ɔannyɛ no dɛm. Owura Alban Balgbin kɔr do dze too gua dɛ nkyɛ ɔwɔ dɛ aban no dze sika hyɛ mu dze boa sikakorabea ndwuma nketseaba no. Ne nsɛm no a ɔdze too gua no bi nye dɛ;

“Wɔyɛɛ dɛ wɔbɔhwɛ ma Ghanafo a woridzi yie wɔ dɛm ndwuma no mu no ahwer adze naaso yɛapaho ahwer Ghana sidi ɔpepepem eduonu-enum (25billoin) a nkyɛ obehia dɛ yɛdze 5billion pɛr bɔboa ahyɛ sikakorabea ndwumakuw no ma woegyina hɔn nan do. Iyi nyina ekyir no, yenntumii mma pɛpɛɛpɛryɛ mmbae wɔ dɛm bea no,a mpɛmpɛmdo yi edwuma da ho ara wɔ hɔ dɛ yɛbɛyɛ”.
Owura Balgbin kyerɛ mu dɛ, ɔsoafo a ɔhwɛ ɔman no ne sikasɛm do, Ofori Atta na ɔhwɛe ma sikakorabea ho nsiesie ho dwumadzi no kɔr do wɔ sikakorabea ahorow no mu. Dwumadzi no mu no, sikakorabea akɛse no no do tsewee fii eduasa-anan (34) baa eduonu-ebiasa (23) na wɔgye sikakorabea nketseaba a yɛka hɔn nyinara bɔ mu a hɔn dodow bɛyɛ ahaebiasa na eduosuon (370) so hɔn tum krataa a ɔma hɔn kwan ma wotum dzi dwuma dɛ sikakorabea no fii hɔn nsamu.

Wɔdze sikakorabea no binom so bɔɔ mu yɛɛ hɔn kor frɛɛ hɔn GCB. Afei so, “Securities na ɔnye Exchange Commision” dze nkaabɔ bɔto gua dɛ, ɔagye ndwumakuw eduonum-ebiasa a wɔwhɛ toto sikasɛm hɔn tum krataa. Ɔdze ne nsɛm reba ewiei no, ɔda no edzi dɛ, ɔmanpanyin abedziekyir, Okunyin Bawumia na ɔka dɛ, aban no bɔɔ kaw bɛyɛ Ghana sidi ɔpepepem eduonu-biako (GH 21billion) wɔ sikakorabea nsiesie dwumadzi no mu.






