Mperwa nyinsen yɛ adze bi a oridzi ɔnam no nya na mpo wiadze afɛndzanan nyinara. Mperwa nyinsen gudo rokɔ sor no na no ho nsunsuando so ara na ɔrokɔ sor no. Nsunsuando a mperwa nyinsen dze ba no mu bi na odzidzi do yi.

Odzikan, mperwa nyinsen dze owu ba. Mbasiafo dowdow oedzi mfe du (10) dze kesi du-akron (19) a wɔahwer hɔn nkwa pii noara fi mperwa nyinsen. Mpɛn pii no, sɛ wonyinsen na sɛ wɔmmpɛ dɛ wɔbɔwoo a, dza ɔba hɔn adwen mu ara nye dɛ ɔbɛpɛ kwan eyi nyensen no efi hɔ. Wotum dze hɔn adwen keka ndur bɔ mu fa a wɔdwen ho nsunsuando wɔ hɔn apɔwmudzen ho. Ndur a wɔfa dɛ wɔdze riyi nyinsen no efi hɔ no tum sɛe hɔn yemu ndzɛmba na iyi tum ma hɔn mu dodowara fa mu hwer hɔn nkwa. Binom so tum kora yefun no do na sɛ ber so ma ɔrowɔwo a nna ayɛ asɛm, Ɔnam dɛ wonnyinii na hɔn pa nnyinii ntsi, wotum fa mu hwer hɔn nkwa ber a wɔreper dɛ wɔbɛkyem awo no.

Mperwa nyinsen tum ma mbaa hɔn kankɔ ho nsɛm tɔ sin wɔ kurow, efiefie na ɔman mu. Sɛ mperwa nyinsen ba a, basia no na ɔtse ho yaw. Ɔnam fɛr na eyito ntsi, sɛ basia a ɔkɔ skuul na onndur ber a ɔsɛ dɛ ɔfa yefun fa yefun a, dza osi ara nye dɛ obegyaa skuul akɛtsena fie. Binom mpo nnya kun na iyi ma wohyia ɔhaw wɔ hɔn bosoom akron akwantu no mu a wonnkotum dze akɔ skuul. Sɛ iyi si a, aso nnyɛ basia no ne daakye na ho atɔ kyema yi a? Hmmm! Dɛ basia no efi skuul mu no nktsee da no edzi pefee dɛ ne daakye ara na ɔrohwer no no.

Mperwa nyinsen dze abrabɔ mu ahokyer pii noara brɛ awofo binom. Sɛ basia kɛfa mperwa nyinsen ba a, awofo no na wotua ho kaw nkankanara nye aber a basia no ennya kun. Kaw no nyinara bɛda awofo no do osiandɛ dɛ basia no nnyɛ edwuma a obotum ahwɛ no ho.

Dza basia no bedzi, bɔnom, dza a ɔbɛhyɛ na mpo asopitsi a ɔbɔkɔ kɛpem ber a ɔbɔsoeɛ asomdwe mu no nyinara da awofo no do. Sɛ ɔba no dɛ awofo no nnkitsa edwuma papa a ɔbɔboa ma woetum ahwɛ basia no a nna akɛyɛ ahokyer ama hɔn. Binom mpo tum pa abaw gyaa basia no n’abrabɔ ma no.
Kwan a yɛbɛfa do asɔw mperwa nyinsen ano.
Sɛ yɛannhwɛ ensniw mperwa nyinsen ano a, no ho nsunsuando bɛmen hɛn. Akwan horow pii na yebotum afa do esiw mperwa nyinsen a oridzi hɛn nya no ano.
Odzikan, otwar dɛ awofo yɛ hɔn asɛdze dɛ mbrɛ ɔsɛ fata. Ho behia dɛ awofo bɔbɔ hɔn mbɔdzen ayɛ dza wobotum biara ayɛ hɔn mbofra ehiadze ama hɔn dze abɔ hɔnho ban efi tsebea biara a ɔbɛhyɛ hɔn ma wɔakɔhwehwɛ biribi efi mbanyin nkyɛn. Nnyɛ iyi nkotsee, ɔsɛ dɛ awofo yɛ hɔn afamudze ma hɔn enyi kɔ hɔn mba ho, tsitsiriw mbaa na wɔama hɔn ntsetsee papa a obiara nnkotum asesa hɔn adwen.

Ɔtɔdo bio nye dɛ aban, akyerɛkyerɛfo, ankorankor, edzibewdzifo na som ahorow mu mpanyimfo bɔboa ama mbasia nkyerɛkyerɛ afa ndzɛmba a ɔdze mperwa nyinsen ba ho. Iyi bɛma mbasiafo enya nyimdzee a ɔbɛma wɔada hɔnho do na iyi bɔboa hɔn ma wɔayɛ ahwɛyie ama mperwa nyinsen annsɛe hɔn daakye.

Kwan kor so a yɛbɛfa do esiw mperwa nyinsen ano nye dɛ yɛbɛkyerɛkyerɛ mbasiafo ma woetum eyi suban bɔn bi tse enyiber akwa efi hɔn abrabɔ mu. Ɔwɔ dɛ yɛkyerɛkyerɛ hɔn ma wohu hia a ohia dɛ hɔn enyi bɔsɔ dza a hɔn awofo dze bɛma hɔn anaa dza wɔwɔ biara a ho nnkehia dɛ hɔn enyi bɛber dza obi wɔ.

Kwan a yɛbɛfa do esiw mperwa nyinsen ano no nnyɛ nyimpa kortsee n’asɛdze. Ɔyɛ ɔman, ebusua, akyerɛkyerɛfo, awofo na ankorankor nyinara asɛdze na sɛ yɛbomu yɛ a, yebenya ho nsunsuando pa na ama hɛn mba baa hɔn enyidoadzehun aba mu.





