05/05/2026
  • Asante Twi
  • Fante
Twitter Facebook Linkedin
  • Krataafa Tsitsir
  • Adwenkyerɛkyerɛ
  • Agodzisɛm
  • Amambra
  • Amanyɛsɛm
  • Pii
    • Ebibirmu
    • Eguadzisɛm
    • Enyigyesɛm
    • Mpontusɛm
Menu
  • Krataafa Tsitsir
  • Adwenkyerɛkyerɛ
  • Agodzisɛm
  • Amambra
  • Amanyɛsɛm
  • Pii
    • Ebibirmu
    • Eguadzisɛm
    • Enyigyesɛm
    • Mpontusɛm
Kratafa Tsitsir Dza ɔforafora

Mfaso a ɔwɔ apɔwmutsentsen ho ma nyimpa

Ohia dɛ nyimpa biara bɛtsentsen n'apɔw mu ama oeenya ahoɔdzen dze edzi ne daadaa dwumadzi.

Suzie Onomah Ɔkyerɛwfo Suzie Onomah
02/10/2022
wɔ Dza ɔforafora
0 0
0
Mfaso a ɔwɔ apɔwmutsentsen ho ma nyimpa
0
SHARES
106
Ahwɛfo
Fa to FacebookFa to Twitter

Apɔwmutsentsen yɛ adze a noho hia ma nyimpa biara. Ɔboa ma nyimpa n’apɔw mu yɛ dzen ma onya apɔwmudzen mapa dze dzi no dwuma daadaa. Ana ho hia dɛ nyimpa bɛtsentsen n’apaw mu a? Nyew! Oye dɛ nyimpa bɛtsentsen n’apɔw mu osaindɛ ɔboa nyimpa no honamdua no na n’adwen. Hia apɔwmutsentsen hia ntsi, nsɔrnsɔr, ankorankor na akuwekuw pii noara na ndɛ wodzi ehyɛ ndawɔtwe n’wiei biara ntsentsen hɔn mpɔw mu. Adatserfo akyerɛ dɛ ɔboa ma nyimpadua no nya ahoɔdzen. Apɔwmudzen nhwehwɛmu ada mfaso anaa hia a ohia dɛ nyimpa bɛtsentsen n’apɔw mu aber na aber nyinaa.

Odzikan, apɔwmutsentsen boa nyimpa n’akoma ma odzi dwuma yie. Akoma yɛ nyimpadua no ne mfafakuwa bi a no ho hia yie ma nyimpa. Sɛ nyimpa botum edzi no dwuma biara a nna ogyina akoma no do. Dɛmara so na sɛ nyimpa bi n’akoma gyaa dɛ oridzi dwuma a, nna nyimpa kor no reyɛ ahwer no nkwa anaa mpo dɛ nyimpa kor no ahwer no nkwa dada. Abɔdze mu nyansapɛ kyerɛ dɛ, akoma no na ɔboa ma bogya dzi afrosan wɔ nyimpadua no mu. Akoma no dzi dwuma dɛ opia bogya kɛma nyimpadua no mfafakuwa nkaa no nyinaa. Iyi ma yehu dɛ apɔwmutsentsen ho hia ma nyimpadua no ber na ber nyinaa. Saintsir nye dɛ, sɛ nyimpa tsentsen n’apɔw mu a, ɔboa dze ahoɔdzen soronko bi brɛ akoma no ma onya kwan dzi no dwuma dɛ opia bogya kɛma mfafakuwa ahorow a wɔwɔ nyimpadua no mu dɛ mbrɛ ɔsɛ. Apɔwmutsentsen boa siw nyarba ahorow a ɔba akoma no ho no na nyimpadua no do no kwan.


Apɔwmutsentsen boa ma nyimpa no nkomboa noho yɛ dzen. Sɛ wo nkomboa mu yɛ dzen a, yarba nnkotum akyerɛ wo ntsɛmtsɛm na dɛmara so na sɛ wo nkomboa mu nnyɛ dzen a, yarba biara a ɔbɔbɔ ewura nyimpadua no mu no nya kwan ka wo to hɔ ntsɛntsɛm. Afe 2020, ber a covid 19 bae no, nna ho akehia dɛ nyimpa bɛtsentsen n’apɔw mu ma no nkomboa no ayɛ dzen dze abɔ hɛnho ban efi yarba covid 19 mu. Nnyɛ yarba covid 19 nko na ho kehia dɛ yɛbɛtsentsen hɛn apɔw mu dze abɔ hɛn ho ban, mbom, nhwehwɛmu ada no edzi dɛ, sɛ yetsentsen hɛn apɔw mu a, ɔboa hɛn ma nkomboa a ɔwɔ nyimpadua no mu no yɛ dzen ma aboa abɔ nyimpadua no ho ban fi nyarba ahorow bi tse dɛ diabetes, heart attack, stroke, artritis, bogyambordo na ne tsitsiriw nyarba a nyenya fi vaerus na bakteeria nkyɛn.(virus and bacterial)

Sɛ nyimpa tsentsen n’apɔw mu a, ɔboa nyimpadua no ma otu nyarba ahorow pii ase fi nyimpadua no mu na eso abɔ nyimpadua noho ban efi nyarba ho. Yarba bi tse dɛ diabetes, sɛ yɛtsentsen hɛn apɔw mu a, ɔboa nan esikyerɛ no dowdow a ɔwɔ nyimpadua no mu no ma no do tsew. Bio, sɛ nyimpa yɛ kɛse bordo a, mpɛm pii no eyɛ a na ogyina angua no dodow a aboa ano wɔ nyimpadua no mu no do. Angua a ɔwɔ nyimpadua no mu no tum dze yarba bi tse dɛ (obesity) kɛseyɛ mbordo, bogyambordo, akoma yarba na pii a ɔkeka ho brɛ nyimpadua no. No dɛm ntsi, sɛ yɛtsentsen hɛn apɔw mu a, ɔboa ma angua a ɔwɔ nyimpadua no mu no no nan ma nyimpadua no nya ne fahodzi fi nyarba ahorow pii a wɔnam dɛm kwan no do ba no ho. Nhwehwɛmu ada no edzi dɛ, apɔwmutsentsen bɔ nyimpadua no ho ban fi kansa (cancer) ho.

Sɛ yeyi iyi so fi hɔ a, apɔwmutsentsen boa nyimpa ma n’enyi tum gye na otum da yie. Ohia dɛ nyimpa botum ada yie ama oenya ahoɔdzen dze edzi no dwuma. Apɔwmutsentsen boa dze ahoɔdzen soronko brɛ nyimpa ma onya ahokeka na enyigye yɛ ne daadaa dwumadzi.
Apɔwmudzen edwumayɛfo ma yɛtse ase dɛ, sɛ nyimpa tsentsen n’apɔw a, ɔboa adwen no mapa. Apɔwmutsentsen boa ma akoma no tum pia mframa ( oxygen) dze kɔ adwen no mu dɛ mbrɛ ohia dɛ adwen no nya dze dzi dwuma.

Nokwar, Apɔwmutsentsen boa nyimpadua no yie wɔ akwan pii do. Oye dɛ yɛbɛtsentsen hɛn apɔw mu naaso onnyi dɛ yɛyɛ ma ɔbor do ama ammfa asɛm abrɛ hɛn.

Apɔwmudzen edwumayɛfo ama yɛatse ase dɛ, ohia dɛ dɛ basia a onyisen bɛtsentsen n’apɔw mu. Wɔkyerɛ dɛ apɔwmutsentsen boa basia a ɔafa yefun ma sɛ ne mber so dɛ ɔbɔwoo a, n’ase tum buei ntsɛm na afei so onya ahoɔdzen dze kyem dze woo asomdwee mu a ɔmmbrɛ.

 

 

Dza abɛsen

Mfantsiman Girls’ mpanyimfo nsɔwdo skuul hɔn afe eduosia ebein (62) ne ndzii

Dza ɔtoa do

Ghana senetwafo kunyin Ekow Blankson aka nkyen egu

Suzie Onomah

Suzie Onomah

Nsɛm fofor a ɔfa dza ebue yi ho

Asafo kuw ahorow na no mu ndzɛmba etsitsir a ɔsɛ dɛ nyimpa biara hu
Dza ɔforafora

Asafo kuw ahorow na no mu ndzɛmba etsitsir a ɔsɛ dɛ nyimpa biara hu

Ɔkyerɛwfo Suzie Onomah
29/08/2023
Kyirefuwa na muoko – Anomudɛwfo hɔn mberɛwyɛ
Dza ɔforafora

Kyirefuwa na muoko – Anomudɛwfo hɔn mberɛwyɛ

Ɔkyerɛwfo Nancy Efua Pratt
28/08/2023
Aso aban mfa ne nsa nto ehuhusene do wɔ Ghana?
Dza ɔforafora

Aso aban mfa ne nsa nto ehuhusene do wɔ Ghana?

Ɔkyerɛwfo Nancy Efua Pratt
22/08/2023
Mfaso a ɔwɔ anamuna n’aba mu
Dza ɔforafora

Mfaso a ɔwɔ anamuna n’aba mu

Ɔkyerɛwfo Nancy Efua Pratt
17/08/2023
Ghana keteke akwantu a aban ahyɛ mu kena – Asɛm papa ma hɛn nyinara
Dza ɔforafora

Ghana keteke akwantu a aban ahyɛ mu kena – Asɛm papa ma hɛn nyinara

Ɔkyerɛwfo Nancy Efua Pratt
17/08/2023
Bue bi ka ho
Dza ɔtoa do
Ghana senetwanyi kunyin Ekow Blankson aka nkyen egu

Ghana senetwafo kunyin Ekow Blankson aka nkyen egu

Nam ekuwekuw do hwehwɛ mu

  • Adwenkyerɛkyerɛ
  • Agodzisɛm
  • Amambra
  • Amanyɛsɛm
  • Dza ɔforafora
  • Ebibirmu
  • Eguadzisɛm
  • Enyigyesɛm
  • Mpontusɛm
  • Nwomasua

Nam #ahyɛnsewdze do hwehwɛ mu

abakɔsɛm aban abawdobɔdze abaɛfor abaɛfor mfir aborɔkyir Agodzi akyerɛkyerɛfo amambra amanyɛkuw Amereka Anas Aremeyaw Anas apɔwmudzen atoyerɛnkyɛm atsena Black Sherif Cristiano Ronaldo Ebibiman Ebibiman abakɔsɛm EPL Fahodzi FIFA Ghana Gyahyehyew IMF John Dramani Mahama Juventus Ken Ofori-Atta manpayin Mbrahyɛbaguafie Mfantse NANA ADDO NDC Ngyiresi nsordaafo nwomasua Osei Kyei-Mensah-Bonsu Portugal Qatar Real Madrid sohyial midia Takoradze UEFA Champions League Wiadze Bɔɔlbɔ Akansi Ɔhembaa Elizabeth II
Bolingo Voice Bolingo Voice Bolingo Voice

Hwehwɛ hɛn ekyir akwan

  • +233502960485
  • info@bolingoconsult.com
  • 19 Mama Adjele close, East Airport Accra Ghana.

Hɛn ho nsɛm

akannews.com yɛ abaɛfor ntentankɛse do prama a wɔdze nsɛm to gua wɔ Akan kasa mu a ɔma kwan ma Esuantsefo na Fantsefo nya adzesua na enyigye nsɛm wɔ hɔnankasa hɔn kasaa mu. Bolingo a ɔyɛ kasa dwumadzi edwumakuw a wɔhwɛ dɛ wɔbɔboa ma Ebibirmu kasahorow eenyin no na wɔdze bɔbɔɔ adze.

Ekuwekuw

  • Adwenkyerɛkyerɛ
  • Agodzisɛm
  • Amambra
  • Amanyɛsɛm
  • Ebibirmu
  • Eguadzisɛm
  • Enyigyesɛm
  • Mpontusɛm

Adapɛn nkaabɔ

© 2026 Mbra biara mma ho kwan dɛ edze nsɛm yi mu bi bedzi wo dwuma gyedɛ aserɛ kwan efi Bolingo nkyɛn.

Bolingo

Bolingo Consult

  • Kokoa mu Mbra
Twitter Facebook Linkedin
Are you sure want to unlock this post?
Unlock left : 0
Are you sure want to cancel subscription?