Mfe kakra ara nye yi, Ghanaman no ehu amandze wɔ ewifo nsamu wɔ sika ahɛn ho. Dɛm ɔhaw yi yɛ adze a ɔnnhaw bambɔ edwumayɛfo nko; ɔman mu no nyinara ka ho bi. Otwar dɛ aban nam bambɔ edwumayɛfo do dze nhyehyɛɛ ahorow gu akwan mu si ɔhaw yi ano ma asomdwee ba. Dɛm akyerɛw yi pɛnsapɛnsa akwan enum a aban no botum afa do esiw ɔhaw yi ano wɔ hɛn man yi mu.
Dza odzi kan, otwar dɛ bambɔ edwumayɛfo hyɛ hɔn bambɔ ntsetsee no mu kena. Kwan bɛn do? Otwar dɛ bambɔ edwumayɛfo yinom nye ndwumakuw ahorow a wɔhyɛ mbra ka bɔ mu hyehyɛɛ bambɔ ntsetsee bi a ɔbɔboa hɔn ma woenya nyimdzee mapa a ɔbɔboa hɔn ma woetum egyina mber a ɔtse dɛm no ano. Mennka dɛ ntsetsee a wɔdzee ma hɔn dada no nnyɛ anaa nndzi mu, mbom mekyerɛ dɛ ber aso dɛ womia ntsetsee biara a wɔdze ma hɔn no mu, tsitsir wɔtsetse hɔn fa mbrɛ wobotum dze sika ahɛn botu kwan akɔ beebi fofor a ɔhaw biara nnkɛba ho. Nkyɛ sɛ wobenya asoɛe bi a hɔn dwuma ara nye dɛ wosua mbrɛ wobesi abɔ sika ahɛn ho ban a, nkyɛ ɔbɔboa ara yie.
Dza otsia ebien nye abaɛfor mfir no dwumadzi. Abaɛfor mfir aba ma hɛn wiadze n’asetsena ayɛ mberɛw kakra. Abaɛfor mfir yi gu mu ahorow. Bambɔ edwumayɛfo dze no so gu mu ahorow. Otwar dɛ bambɔ edwumayɛfo nya ‘GPS’ abaɛfor mfir a wɔdze hu beebi a hɛn biara nam no bi na wɔdze bi dzi dwuma wɔ sika ahɛn mu ama aaboa hɔn ma woeehu beebiara a sikahɛn bi nam na enyi akɔ ho. Otwar dɛ wɔdze mfonyintwa mfir to sika ahɛn biara do ka ‘GPS’ mfir no ho so. Ber a mpanyimfo nya atsenka bi dɛ adzebɔn anaa asɛmbɔn bi botum esi no, wobotum ehu no ntsɛntsɛm etu ho anamɔn mpo ansaana esi. Bio, otwar dɛ wɔdze korabo-nntum-mmfamu ndzɛmba yɛ sika ahɛn abobow na ntokura nyinara na wɔma aporisifo biara a wɔdze sika no tu kwan no korabo-nntum-mmfamu ntar ma wɔhyɛ kyerɛ kyerɛ sɛ esian bi si a, atar no etum agye hɔn kakra. Sɛ ɔbɛyɛ yie mpo a, otwar dɛ ahɛn a wɔdze sika gu mu tu kwan no, aban hwɛ yɛ no korabo-nntum-mmfamu ama sɛ ewifo tow mu itur mpo a, wɔatow pɛtɛ itur.
Dza otsia ebiasa nye dɛ, ber aso dɛ aban no, sikakorabea asoɛefo na ndwumakuw a wɔhyɛ mbra ka bɔ mu ko tsia amambɔesɛm yi ma asomdwee ba. Ber aso dɛ wɔtsew bambɔ edwumayɛfo soronko bi a hɔn dwuma ara nye dɛ wɔko tsia siakahɛn ewifo. Dɛm bambɔ edwumayɛfo yinom no, otwar dɛ wɔma wɔdze ahɛn soronko dzi sika ahɛn ekyir na hɔn enyim pɛɛ tse dɛ gyama hɔnankasa wɔnam hɔn kwan, na sɛ wonya atsenka bɔn bi fa amambɔefo binom ho a, woedzi kan ako etsia ansaana aban ne bambɔ edwumayɛfo a wɔtsetse ahɛn no mu no mpo aba mu. Dɛm bambɔ edwumayɛfo yinom botum aboa esiw ewifo yinom hɔn dwumadzi ano koraa.
Dza otsia anan nye dɛ, otwar dɛ aban bɔ dawur fa sika ahɛn ewisɛm ho kyerɛ amamfo ma wɔda hɔnho do wɔ ho. Kwan kor a aban botum aboa ma amamfo dze hɔnho agye ɔko yi mu nye dawurbɔ. Otwar dɛ aban bɔ dawur kyerɛ ne mamfoe ma wɔdze hɔn enyi to famu na wɔbɔ aporisifo amandzɛɛ fa obiara a wonya atsenka bɔn bi wɔ no ho dɛ obotum ayɛ ewifo a wɔtsew hyɛ sika ahɛn do no. Otwar dɛ aban no kyerɛ ne mamfoe kwan a wobotum afa do ama apɔw biara a wonyim fa hɔn a wodzi bɔn a ɔtse dɛm no ho ma odzi kan sisiw dɛm apɔwapɔw no nyinara ano. Aban nam dɛm akwan yi do bɛka ne mamfoe aka sika ahɛn ho ewisɛm ko no ho ma n’ano abrɛ adze wɔ hɛn man yi mu. Sɛ aban no ka ne mamfoe ka ko no ho a, ɔbɔboa ma nhwehwɛmu ɔfa amambɔefo yinom ho no akɔ do ntsɛntsɛm a ɔdze nyiano bɛba ntsɛntsɛm.
Dza otwa tun nye dɛ, otwar dɛ mbrahyɛbaguafo dze mbra a no mu yɛ dzen kyɛn daadze gu akwan mu ma ewifo a hɔn dze, wɔayɛ hɔn adwen dɛ sika ahɛn nko na wɔdze hɔn enyi besi ho no na ɔhwɛ dɛ mbra no yɛ edwuma ankasankasa. Dɛm mbra no bi nye fiadze ne ndae hɔn nkwanda nyinara a edwumadzen na atseetsee ahyɛ mu ma. Otwar dɛ amambɔefo a wɔtsetse dɛm a aban nsa bosuo hɔn mu no, onnyi dɛ wodzi hɔn asɛm wɔ asɛndziibea mpo na wɔdze hɔn akɔto fiadze. Nnyɛ hɔn a wɔnye aporisifo no dzi ako no nko na ɔwɔ dɛ wɔfa atseetsee yi mu. Otwar dɛ obiara a no ho bɔn mu biara no so fa mu dɛmara. Sɛ aban yɛ dɛm a, ɔbɛyɛ esuadze ama afofor ma wɔɔatwe hɔnho efi amambɔesɛm a ɔtse dɛm no ho.
Sɛ aban botum etu ɔhaw a ɔtse dɛm no ano wɔ hɛn man yi mu ma bambɔ edwumayɛfo na ɔman mu no nyinara enya ahotɔ a, otwar dɛ ɔdze bambɔ nhyehyɛɛ mapa gu akwan mu. Dɛm bambɔ nhyehyɛɛ ahorow yi bi na mabobɔ do no. Sɛ nkyɛ aban botum ayɛ dɛm a, yɛnnkɛtse bɔn a ɔtse dɛm no saso bio wɔ hɛn man no mu. Ber aso so dɛ amamfo, ndwumakuw a wɔnnhyɛ aban ase, hɔn a wɔka bi a ɔwɔ mu, sikakorabea edwumayɛfo na obiara dze no ho gye ko yi mu ma asomdwee ba hɛn man yi mu.





