Ghanaman no yɛ ɔman bi a Ebibir mu ha no, ɔagye dzin wɔ bɔɔlbɔ akansi mu papaapa. Ɔmmfa ho nye mbrɛ ndaansa yi ɔman no no bɔɔɔlbɔ nsɛnsɛm ayɛ, sɛ erobobɔ Ebibiman a wɔbɔ hɔnho bɔdzen papaapa wɔ bɔɔlbɔ mu a, ɔman no dzi mu akotsen. Sɛ yɛba no Ebibiman no bɔɔlbɔ akansi a mfe ebien biara wosi no a, ɔman no etum agye esi ne nan do mpɛn anan (1963, 1965, 1978 na 1982). Fitsi dɛm aber no, ɔman no nntumii nngyee akansi no bi nnsii ne nan do bio.
Sɛ ɔba no dɛ ɔman bi nnya kwan nkesi FIFA Wiadze Bɔɔlbɔ akan no bi a, Ghanaman no etum esi akan ne mpɛn anan do. Dza odzi kan nye afe 2006 dze no a ɔkɔr do wɔ Germany no no. Ne mfe anan ekyir no, Ghana nyaa kwan kesii afe 2010 South Africa dze no bi. Mfe anan ekyir pɛpɛɛpɛr wɔ afe 2014 mu no, Ghanaman no nyaa kwan kesi Brazil dze no bi. Russia dze no a wosii no afe 2018 no, ɔman no enntum ennya kwan ennkesi akan no bi. Nyame n’adom ara, Ghanaman no nyaa kwan kesii 2022 dze no a wosii wɔ Qatar no bi.
Mpɛn anan a ɔman no enya kwan ekesi akan no bi no, no mu ebien pɛr (2006 na 2010) na ndzɛmba kɔr yie maa ɔman no. 2006 dze no, Ghanaman no tumii fii hɔn kuw no mu kɛkaa amanaman duenum kuw ho ma wɔyɛɛ duesia wɔ akansi no mu. Brazilfo yii Ghana fii mu yayaayaw. Afe 2010 dze no nye Wiadze Bɔɔlbɔ Akansi a Ebibiman, tsitsir Ghanaman no bɔɔ no ho mbɔdzen papaapa (bɛpem afe 2022 na Moroccoman no yɛɛ dza Ebibiman biara nnyɛɛ bi da). Ghanaman no koe kɔr amanaman awɔtwe akansi kuw no mu na Uruguay bɔɔlbɔnyi Luis Suarez bɛdaan Ebibiman nyinara atamfo.
Sɛ ɔba no dɛ Ghanaman no ndzi bɔɔlbɔ akansi ho kyeame wɔ mbanyin mpanyin bɔɔlbɔ afamu a, ɔman no abɔ no ho mbɔdzen papaapa. Tse dɛ mpɛn dodow a ɔman no agye akansi no, ɔman no etum edzi akansi no ho kyeame mpɛn anan (1963, 1978, 2000 – ɔnye Nigeria na 2008). Dza ɔman no dzii ho kyeame a ɔnnkyɛree no nye afe 2008 Ebibiman Bɔɔlbɔ Akansi no. Akansi no kɔr do wɔ Ghana no nkuruw akɛse anan mu; Nkran, Kumase, Tamale na Sekunde-Takoradze. Ɔnam do ma ɔman no tuu n’agoprama ahorow no mpon na osisii bi so kaa ho; Baba Yara wɔ Kumase, Ɔhene Djan wɔ Nkran, Aliu Mahama wɔ Tamale na Essipon wɔ Sekunde-Takoradze. Fitsi dɛm aber no, ɔman no nnyaa kwan nndzii mbanyin mpanyin bɔɔlbɔ akansi ho kyeame da.
Afe 2017 dze no kɔr do wɔ Gabon. Dza ɔkɔr do wɔ hɔ no, nna ɔman Morocco na nkyɛ ɔwɔ dɛ odzi ho kyeame, eso nsɛnsɛm bi ntsi, ɔman no enntum enndzi ho kyeame ma Ebibiman bɔɔlbɔ baatan no twee hɔn aso. Ɔman Ghana yɛe dɛ nkyɛ ɔbɛgye esi ne nan do eso ndzɛmba annkɔ yie. Ɔman no enya kwan edzi Ebibir mu bɔɔlbɔ akansi ho kyeame ahorow; mbanyin na mbaa mbofra afamu. Afe 2023 na ɔman no dzii WAFU U20 Mbaa bɔɔlbɔ akansi no ho kyeame na gyee kɔɔpow no.
Nkaabɔ a abɛka nsa kyerɛ a, Ghanaman no nya afe 2038 FIFA Wiadze Bɔɔlbɔ akansi no a, obedzi ho kyeame. Ber a ɔnye “Good Evening Ghana” abaguafo rekasa wɔ Metro TV no, asɛm a Okunyin Thompson, Ghananyi bɔɔlbɔ panyin a nna ɔsan yɛ panyin wɔ Accra Heart of Oak dze asɛm yi too gua, “Ghana besi agoprama a ɔyɛ abaefor agoprama a ne nkyɛnse a wɔdze bokur do no mpo bɛyɛ dza ewia ahoɔdzen fa mu no bi”. Ehwɛ mbrɛ Ghanaman no mu ayɛ dzen fa, na hɛn agoprama na hɛn ahɔhodan ho nsɛnsɛm nnhyɛ da ara nntse apɔw no a, ɔwɔ mu dɛ afe 2038 wɔ ekyir kakra dze, eso innhia kɔnhyɛnyi bi anaa ɔkɔmfo bi ma wɔaka akyerɛ wo dɛ ndzɛmba mu bɛyɛ dzen ama ɔman no dɛ obotum edzi akansi no ho kyeame.
Ebibir mu no, South Africaman no nko na oetum edzi FIFA Wiadze Bɔɔlbɔ Akansi no ho kyeame. Ebibir amanaman bi tse dɛ Morocco, Algeria na Egypt nya a wobedzi ho kyeame dze, eso Moroccoman no na n’enyi aber ho papaapa. Dza mpanyimfo dze ahyɛ Amereka, Mɛsiko na Kanada nsa wɔ afe 2026 mu mpo no, Morocco man no kɔr ho dɛ wɔpɛdɛ wɔnye Spainman si. Ebia obodu afe 2038 no nna ndzɛmba asesa ma Ghanaman no botum edzi ho kyeame dze eso mber na ɔbɛkyerɛ. Mbom asɛmbisa nye dɛ, “Aso Ghanaman no botum edzi 2038 FIFA Wiadze Bɔɔlbɔ Akansi no ho kyeame?” Kyerɛ w’adwen wɔ hɛn Sohyial midia mprama ahorow no do.






