Abaɛfor mfir a wodzi dwuma dɛ nyimpa adwen yɛ adze bi a abɛgye hɛn wiadze yi abɔ do, na mbom ebɛnadze na inyim fa ho? N’asekyerɛ koraa nye dɛn? Mebɛfrɛ Abaɛfor mfir a wodzi dwuma dɛ nyimpa adwen “AI” fi ha rokɔ dɛ mbrɛ wɔfrɛ no wɔ Borɔfo kasa mu no. Sɛ yɛka AI a, ɔyɛ abaɛfor mfir a wɔakeka abobɔ mu a ɔma mfir kwan ma wotum hwɛ nyimpa adwen no dwumadzi binom ho dzi bi. Binom so kyerɛkyerɛ mu dɛ, ɔyɛ abaeɛfor mfir a wɔakeka abobɔ mu a ɔma kwan ma mfir no tum dzi dwuma binom a nyimpa dasanyi n’adwen dzi no pɛpɛɛpɛr.

Ɔyɛ adze bi a ɔbɔbɔɔ adze afe 1950 na 1960 mu na mbom dɛm mber no, nna wiadze nnhyɛɛ da ara mmbuei ntsi, nna nyimpa dodowara nnhyɛ da ara nnyim ho hwee. Ndɛ mber yi dze, AI no kookootsew ber edu. Atsew egu gya mu repaapaa tseta tseta. Iyi ama beebiara a ebɛfa no, etse ho asɛm.

Nkorɔfo dze dzi hɔn ndwuma ahorow. Apɔwmudzen asoɛe, skuul ahorow mu, sikakorabea ahorow na ndwumakuw akɛse na nkakramba nyinara dze AI dzi hɔn dwuma. Sɛ ekɔ aborɔkyir na amanaman a mpontunsɛm kɔ kan wɔ hɔ papaapa a, wɔdze AI honyi dze yɛ opreehyɛn akɛse na nkakramba a ne yɛ mpo yɛ nyimpa dzen. Adzesuafo na akyerɛkyerɛfo so dze AI sua adze. Wɔdze yɛ hɔn nhwehwɛmu ahorow so. AI wɔ nkɔmbɔtwetwe adaka bi a sɛ ibisa no asɛm a, otum nye wo twetwe nkɔmbɔ dɛ nyimpa pɛpɛɛpɛr. Adzetɔmfo so dze dzi hɔn ndwuma ahorow. Wɔma AI nye hɔn adzetɔfo twetwe nkɔmbɔ dɛ hɔnankasa pɛpɛɛpɛr. Iyi ma wotum tontɔn hɔn ndzɛmba ntsɛntsɛm.

Dɛ mbrɛ medzi kan abɔ do dada no, nwomasua mu no, AI ama nhwehwɛmu ne nyɛe ayɛ fofoofo. AI adzesuadze no dɔɔ so papaapa. Bi nye ChatGPT, Consensus, OpenNMT, AllenNLP, Stanford CoreNLP, Scikit-learn, Weka, NLTK, Apache Mahout, Theano, Torch, Deeplearning4j, Hugging Face Transformers, IBM Watson Studio, Berkeley DeepDrive, MIT Caffe, UCL Machine Learning Platform na dodow a ɔkeka ho. Dza agye dzin papaapa nye “ChatGPT”. Mber pa mu no, mebɛkasa afa ho.

Dza ɔyɛ enyika wɔ AI ho kor so nye AI hɛn a aborɔfo dze aba no. Wɔhyɛ hɛn no na wɔkyerɛ no dza ɔnyɛ na hɛn no tum twuw noho dɛ mbrɛ nyimpa bi tse mu rutwuw ber a nyimpa biara runntwuw. Iyi boa tsew akwanhyia ahorow do na ɔsan so boa tsew ahɛn a wɔbɔ pee do wɔ trafeke mu no do.
Ɔwɔ mu dɛ AI roboa dze, naaso ɔdze ne haw nam. AI abɛgye nyimpa edwuma abɔ do na ama dodowara tsetse fie a wonnya edwuma biara nnyɛ kɛpem dɛ, edwuma a nkyɛ nyimpa dze da kor yɛ no, AI tum dze sema kortsee yɛ yɛ no yie so. Ɔba no dɛm a, ɔyɛ haw kɛse kɛse ma nyimpa. Iyi tum dze ahokyer brɛ nyimpa wɔ asetsena a ayɛ dzen dada no mu.

Bio, nkorɔfo botum dze AI ayɛ akodze a ano yɛ dzen a birbiara nnkotum esiw ano kwan. Iyi botum dze basabasayɛ na ɔhaw a yennkotum asɔw ano aba wiadze a basabasayɛ efura no tam dada no mu. Otwar dɛ hɔn a wɔka bi a ɔwɔ mu na amanyɛfo hwɛ ka ho asɛm amma ammba no dɛm.
AI yɛ adze bi a daa na daa nyinara no, nkorɔfo yɛ fofor ba. Ɔyɛ adze bi a orutu nyimpa n’abrabɔ mpon dɛ mbrɛ otum dze sema yɛ edwuma akɛse na nkakramba nyinara no. Ɔwɔ mu dɛ ɔwɔ sintɔ dze, naaso mpontu a ɔdze aba no yɛ adze a ɔbor ntsease nyinara do. Mema wo akɔaba ba AI wiadze.





