Ɔfa a odzi kan no ada ndzɛmba ahorow pii a ɔdze ndubabɔn no nnomee ba edzi. Hɔn bi nye awargyaa, anyɛnkosɛm, sohyia media no nsunsuando na pii a ɔkeka ho. Aso obi bebisa sɛ, Ana ndubabɔn no nnomee wɔ nsunsuando wɔ nkorɔfo do? No ho mbuae nye dɛ, nyew! Ndubabɔn no nnomee wɔ nsunsuando wɔ nkorɔfo do tsitsiriw nye mbabun no osiandɛ, nhwehwɛmu kyerɛ dɛ mbabun dodowara na wɔdze hɔn ho ahyɛ ndubabɔn no nnomee mu. Dɛm nsunsuando yi mu bi na akyerɛw yi bɛka ho asɛm.
Odzi kan nye adwen mu yarba ahorow a ɔtɔ dɛ ɔba mbabun do. Sɛ ndubabɔn no nnomee no yɛ kɛse wɔ nyimpadua no mu, otum bɔ fa nkorɔfo tsir mu ma ɔyɛ hɔn abɔdam. Apɔwmudzen edwumayɛfo nam nhwehwɛmu do kyerɛɛ dɛ, nyimpa pii a oeenya adwen mu yarba no hɔn mu pii noara ne farbaa gyina ndubabɔn no nnomee do. Binom mpo nom ma ɔbordo na sɛ ɔbɔ fa ne tsir mu a, otum fa sekan, dua anaa biribi bɔ obi pira no. Iyi yɛ nsunsuando a ano yɛ dzen a ɔsɛ dɛ mbabun no hwɛ na wɔtwe hɔn ho fii ndubabɔn no nnomee ho.

Nnyɛ adwen mu yarba nko na ndubabɔn no nnomee dze ba mbom ama ewisɛm so nyeɛ akɔ sor wɔ ɔman no mu. Ndubabɔn no nnomee yɛ adze a sɛ eyɛ dur mpɛmpɛndo bi a, ne ngyae nnyɛ adze a ɔda famu. Sɛ da kor mpo ennya bi annom a, nna biribi reyɛ wo. Nkorɔfo pii a wɔnom ndubabɔn no mu dodowara na wɔnnyɛ edwuma na bisa dɛ, aso dɛm nyimpa yi bɛyɛ dɛn enya sika atɔ wee, sigaratse, tramadɔl na dza ɔkeka ho no anom. Sɛ ɔba no dɛm a wia araa na ɔbɔkɔ akowia obi ne sika akɔtɔ ndubabɔn yi anom ma no ho atɔ no. Sɛ ɔkɔba no dɛ dɛm nyimpa no yɛ aban edwuma, otum mpo wia aban ne sika dze kɔtɔ ndubabɔn nom ber a no ho akyer no na onnyi sika a ɔdze bɔtɔ. Iyi yɛ nsunsuando kɛse dze ma ɔman no osiandɛ ɔko tsia ɔman no ne sikasɛm.

Ndubabɔn no nnomee tum ma nkitsaho a ɔda ebusua na ankorankor ntamu sɛɛ. Hwɛ dɛ w’awofo anaa nyia a ɔhwɛ wo enya gyedzi na enyidado bi wɔ mu na ɔaka ntam dɛ ɔbɛyɛ biribiara dze ahwɛ wo ma enya beebi egyina na nyimpa no bohu dɛ, nyia orohwɛ no no dze no ho ewura ndubabɔn no nnomee mu. Iyi bɛma n’abaw mu ebu na asɛɛ nkitsaho a ɔda dɛm ekuw ebien no ntamu no.

Ndubabɔn no nnomee tum ma ma nyimpa no nkankɔ ho nsɛm ka ekyir. Siantsir nye dɛ, sika biara a ɔbɛba abɔtɔ hɔn nsamu no, otwar dɛ wɔdze tɔ ndubabɔn nom Ossiandɛ sɛ oennya bi annom a, onnkotum atsena. Dza osi nye dɛ, sika a nkyɛ ɔsɛ dɛ wɔdze bɔ hɔnho bra nya egyapadze dze gyaa mba na n’ebusuafo no na wɔdze tɔ ndubabɔn no. Obi mpo tum dze no bosoom akatua nom ndubabɔn araa ma ber so dɛ ɔbɔkɔ ahomgye mu no na oenntum anntwa blɔge kor ma na nkɛmpɛsɛ oenya beebi ada. Binom so dze, ɔnam ndubabɔn ntsi, hɔn ahosiesie mpo nnkɔ yie ma no dɛm ntsi wonntum nnkɔ nyimpa mu. Ana nnyɛ hɔn nkankɔ ho nsɛm ara na ɔreka ekyir yi?Mpɛn pii no, ihu dɛ hɔn nkankɔ wɔ abrabɔ mu no ka ekyir ɔnam mbrɛ hɔn abrabɔ ayɛ ntsi.

Dza otwa tun wɔ akyerɛw yi ma a ɔyɛ ndubabɔn no nnomee ho nsunsuando nye owu. Ndubabɔn no nnomee sɛɛ nyimpadua n’ahoɔdzen. Obubu nkomboa a wɔboa nyimpadua no mu no ma wonntum nndzi hɔn dwuma yie. Sɛ nkoamboa no hɔn ahoɔdzen kɔ famu a, wonnkotum ako etsia yarba biara a ɔbɛba nyimpadua no mu na iyi ma yarba biara nya kwan bɛtsena nyimpadua no mu bubu nyimpadua no. Nyarba a otum ba no bi nye akoma yarba, horɔhorɔ mu yarba, mberɛbo ho yarba na pii a ɔkeka ho. Sɛ nyarba yi tsena nyimpadua no mu kyɛr na afei nyimpadua no nntum nnyɛ hwee bio a, afei owu na ɔba. Aso oye dɛm?
Ho behia dɛ mbabun na dodowara wɔdze hɔnho ewura ndubabɔn no nnomee mu bɔhwɛ yie na wɔatwe hɔnho efi ho ɔnam no ho nsunsuando bɔn ntsi.





