Aso ohia dɛ mbasiafo dze hɔnho bɛhyɛ amanyɛsɛm mu?
Mbasiafo a wɔdze hɔn ho ewura amanyɛsɛm mu wɔ ɔman Ghana mu no abɛyɛ adze a nyimpa dodowara ka ho asɛm. Binom ka dɛ nkyɛ ho nnhia dɛ basia dze no ho bowura amanyɛsɛm mu na dɛmara so na binom so gyina hɔn nan do dɛ bɔn biara nnyi ho dɛ basia dze no ho bɛhyɛ amanyɛnsɛm mu.

Mber kakra ntamu mu no, Mbasiafo dodowara na woenya dɔ na pɛ dɛ wɔdze hɔnho bɛhɛn amanyɛsɛm mu. Ɔnam biara benya fapem papa na etu mpon a, ogyina mbabun do; dɛ banyin anaa basia. Sɛ yɛhwɛ hɛn abotow mpesua do na ɔman yi mu a, mbaa dzi akotsen mapa wɔ mpontu nsɛnsɛm ho ara yie na ɔboa ma ɔman no kɔ nkan. Akyerɛw yi bɛda hia a ohia dɛ mbasiafo dze hɔn ho bɛhyɛ amanyɛsɛm mu.
Nhwehwɛmu ada no edzi dɛ, mbasiafo dodow a wɔdze hɔn ho ahyɛ amanyɛsɛm mu no akɔ sor. Iyi boa mbasiafo ma wotum nya akwangya kyerɛ hɔn adwen fa nsɛnsɛm ahorow a ɔko tsia mbasiafo wɔ ɔman no mu na ama woetum apɛ kwan pa esiw ano kwan.
Nkaa no a nkyɛ mbanyin nko na wodzi akotsen wɔ amanyɛsɛm mu no, nna wɔtɔ dɛ mpɛn pii no wɔyɛ nhyehyɛɛ a ɔboa hɔnanka anaa kumaa bi kyɛn mbasiafo. Ne nyinara nye dɛ nna mbasiafo dodowara mmfaa hɔn ho nnhyɛ amanyɛsɛm mu a ɔbɔboa ma yenya mbasiafo dodow wɔ mbrahyɛbeguafie a wobegyina mu aka bi ama mbasiafo ma mpanyimfo agye ato mu. Iyi da no edzi pefee wɔ dza mpanyimfo kae no ho dɛ, “Sɛ annkasa wo tsir ho a, woyi wo oyibɔn”. Mbasiafo a wɔdze hɔn ho ahyɛ amanyɛsɛm mu no aboa esiw dɛm tsebea no ano kwan ma ndɛ yi mbasiafo tum per boa ma aban dze nhyehyɛɛ pa to gua a mbasiafo nya ho mfaso.
Mbasiafo hɔn akotsen a wodzi no wɔ amanyɛsɛm mu no aboa ma ɔman no mpontu ho nsɛm akɔ sor. Mbasiafo pii na ndɛ yi wɔreper pɛ nyimdzee fa amanyɛsɛm ho na wotum gyina hɔn nyimdzee do anaa wɔdze boa dze nhyehyɛɛ pa to gua dze per ɔman no no mpontu na kankɔ. Mbasiafo pii na ndɛ yi wokitsa dzibew akɛseakɛse wɔ amanyɛsɛm mu. Hɔn mboa wɔ asetsena mu nsɛnsɛm ho na nyimpa no mpontu ho no ma hɔn akwangya ma wotum nya dzibew ahorow wɔ amanyɛsɛm mu dɛ mbanyin ara pɛr. Sɛ yɛhwɛ ɔman Ghana mu a, mbasiafo pii na ndɛ yi wɔayɛ ekunyin wɔ amanyɛsɛm mu a ɔyɛ enyigyesɛm dze ma mbaa na ayɛ susudua pa dze ama mbasiafo a wɔreba. Binom yɛ mbrahyɛbagyafo, edwumakuw bi mu mpanyimfo, Soɛfo, mbranyimfo ekukudam wɔ amanyɛsɛm mu, Mansin aban krache na pii a ɔkeka ho.

Ɔtɔ do bio, ɔhaw na ndzɛmba ahorow pii na ɔkotsia mbaa a ohia dɛ yɛbɔsɔw ano naaso ɔnnyɛ adze a ɔda famu. Nsesa bɛba a gyedɛ yenya mbaa a wɔwɔ amanyɛsɛm mu a wɔkasa a odu ekyir na wɔka hɔn a wɔhwɛ yɛ nhyehyɛɛ wɔ ɔman no mu no ho. Mber bi bae a nna mbasiafo a wɔwɔ mbrahyɛbaguafie reper dɛ aban bɛgye mbra bi ato mu dɛ wɔbɛma nkorɔfo a wɔto mbaa mbɔndaa (rape) asotwe a no mu yɛ dzen. Iyi kesi dɛn? Annkesi hwee osiandɛ nna yennyi mbasiafo dodow wɔ mbrahyɛbaguafie a wɔbɔboa akasa mu ma aban no etum agye mbra no ato mu. Sɛ mbasiafo dze hɔn ho hyɛ amanyɛsɛm mu a, ɔboa ma mbasiafo so nya hɔn kyɛfa wɔ banbɔ nsɛnsɛm ho wɔ ɔman no.

Dza otwa tun nye dɛ, sɛ mbasiafo dze hɔn ho hyɛ amanyɛnsɛm mu a, ɔboa ma kabimamenkabi amanbu na pɛrpɛryɛ kɔ do wɔ ɔman no mu. Iyi bɛma obiara akwangya, dɛ banyin anaa basia ma woetum akyerɛ n’adwen afa nsɛnsɛm a ɔkɔdo wɔ ɔman no mu na aboa dze mpontu aba osiandɛ nyansa nnyi baakofo ne tsir mu.
Iyinom da no edzi pefee dɛ amanyɛsɛm nnyɛ mbanyin nko dze naaso ohia dɛ mbasiafo so dze hɔn ho bɛhyɛ amanyɛsɛm mu dze hɔn nyimdzee aboa ma ɔman no etu mpon.








